04 GIAI ĐOẠN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

04 GIAI ĐOẠN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Britons are never more comfortable than when talking about the weather.John Smith, Flickr.

Maecenas mauris elementum, est morbi interdum cursus at elite imperdiet libero. Proin odios dapibus integer an nulla augue pharetra cursus.

Tố tụng hình sự là quá trình tiến hành giải quyết vụ án hình sự theo quy định của pháp luật, bao gồm các hoạt động của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và những cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội góp phần vào giải quyết vụ án.

Các giai đoạn trong tố tụng hình sự là nội dung quan trọng khi nghiên cứu về Khoa học Luật tố tụng hình sự. Vậy có những giai đoạn nào trong tố tụng hình sự, ý nghĩa của từng giai đoạn và việc phân chia các giai đoạn này là gì? Hãy cùng Pháp luật 24h tìm hiểu xem việc xử lý một vụ án hình sự sẽ trải qua những giai đoạn nào.

 

I. Các giai đoạn tố tụng hình sự và ý nghĩa của việc phân chia các giai đoạn 

Theo Bộ luật tố tụng hình sự 2015, tố tụng hình sự gồm 4 giai đoạn: khởi tố vụ án hình sự, điều tra vụ án hình sự, truy tố, xét xử vụ án hình sự và thi hành án. Mỗi giai đoạn được thực hiện độc lập nhưng có quan hệ mật thiết với nhau, tạo thành một trình tự bắt buộc khi giải quyết vụ án hình sự. 

Việc phân chia cụ thể các giai đoạn trong tố tụng hình sự có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để quy định cụ thể nội dung của hoạt động tố tụng và xác định địa vị pháp lý của các chủ thể trong từng giai đoạn tố tụng. Các giai đoạn tố tụng hình sự tương ứng với chức năng nhất định của từng loại chủ thể có thẩm quyền tiến hành tố tụng 

II. Khái niệm, ý nghĩa của các giai đoạn tố tụng hình sự

1. Giai đoạn khởi tố vụ án hình sự

1.1. Khái niệm

Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn tố tụng hình sự đầu tiên, trong đó cơ quan tư pháp hình sự, dựa trên các quy định của pháp luật tố tụng hình sự, tiến hành việc xác định có (hoặc không) xuất hiện các dấu hiệu của tội phạm trong hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được thực hiện. Đồng thời, quyết định về việc khởi tố (hoặc không khởi tố) vụ án hình sự liên quan đến hành vi này.

1.2. Ý nghĩa

Với tính chất là một giai đoạn độc lập và đầu tiên của tố tụng hình sự, giai đoạn khởi tố vụ án hình sự có chức năng thực hiện các nhiệm vụ cần thiết nhằm xác định các cơ sở pháp lý về nội dung (vật chất) và hình thức (tố tụng) của việc điều tra vụ án hình sự; thời điểm của giai đoạn khởi tố hình sự kể bắt đầu từ thời điểm nhận được những thông tin đầu tiên về việc thực hiện hành vi phạm tội và kết thúc bằng quyết định về việc khởi tố (hoặc không khởi tố) vụ án hình sự có liên quan đến hành vi đó.

Khởi tố vụ án hình sự là phản ứng nhanh chóng của Nhà nước đối với hành vi phạm tội nhằm phát hiện, điều tra và xử lý những hành vi này một cách có căn cứ và hợp pháp. Khởi tố không chỉ là chức năng quan trọng của hoạt động tư pháp hình sự, mà còn là phương tiện cơ bản để thực hiện đúng nguyên tắc không tránh khỏi trách nhiệm trong thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng hình sự, tránh bỏ lọt tội phạm.

Khởi tố vụ án hình sự là một giai đoạn cơ bản và quan trọng của tố tụng hình sự nhằm tăng cường pháp chế, bảo vệ các quyền và lợi ích của công dân trước khi khởi tố bị can và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, kết hợp với những giai đoạn tố tụng khác một cách hiệu quả vào công cuộc đấu tranh chống tội phạm trong toàn xã hội.

– Thẩm quyền khởi tố: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

 

Giai đoạn khởi tố trong tố tụng hình sự

Giai đoạn khởi tố trong tố tụng hình sự

2. Giai đoạn điều tra vụ án hình sự

2.1. Khái niệm

Điều tra vụ án hình sự là giai đoạn thứ hai của quá trình tố tụng hình sự, trong đó cơ quan điều tra căn cứ vào các quy định của pháp luật tố tụng hình sự và dưới sự giám sát của Viện kiểm sát tiến hành các biện pháp cần thiết để thu thập, củng cố chứng cứ, nghiên cứu tình tiết vụ án hình sự, phát hiện nhanh chóng tội phạm, người phạm tội để truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời bảo đảm bồi thường thiệt hại vật chất do hành vi phạm tội gây ra. Từ cơ sở đó, cơ quan Điều tra đưa ra quyết định: Đình chỉ điều tra vụ án hình sự hoặc ; Chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án đó cho Viện kiểm sát kèm theo kết luận điều tra và đề nghị truy tố bị can.

2.2. Ý nghĩa        

Với tính chất là một giai đoạn tố tụng độc lập, giai đoạn điều tra vụ án hình sự có chức năng thực hiện các nhiệm vụ cụ thể nhằm áp dụng các biện pháp cần thiết do pháp luật quy định để chứng minh việc thực hiện tội phạm và người phạm tội, xác định rõ nguyên nhân, điều kiện phạm tội đồng thời kiến ​​nghị các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục và phòng ngừa tội phạm. Giai đoạn này bắt đầu từ khi cơ quan (người) có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự và kết thúc bằng kết luận điều tra và quyết định của cơ quan Điều tra.

– Điều tra vụ án hình sự là một chức năng quan trọng trong hoạt động tư pháp hình sự của cơ quan (người) có thẩm quyền đối với từng hành vi phạm tội nhằm chứng minh hành vi phạm tội và người có lỗi thông qua việc thu thập chứng cứ. Đây cũng là một trong những phương tiện cơ bản để thực hiện đúng nguyên tắc không tránh khỏi trách nhiệm trong thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng hình sự, tránh bỏ lọt tội phạm.

Mặt khác, giai đoạn điều tra vụ án hình sự còn góp phần ngăn chặn kịp thời, nhanh chóng việc ra quyết định khởi tố bị can một cách thiếu chính xác, thiếu thận trọng từ đó có thể dẫn đến hàng loạt hậu quả tiêu cực tiếp theo sẽ xảy ra trong quá trình truy cứu trách nhiệm hình sự ở các giai đoạn tố tụng hình sự (chẳng hạn như: Truy tố của Viện kiểm sát hoặc xét xử của Tòa án không khách quan, vô căn cứ và trái pháp luật, làm oan những người vô tội).

– Và cuối cùng, điều tra vụ án hình sự là một giai đoạn tố tụng hình sự cơ bản và quan trọng để tăng cường pháp chế, bảo vệ các quyền và tự do của công dân trong các giai đoạn trước khi khởi tố của Viện kiểm sát và xét xử của Tòa án, cùng với các giai đoạn tố tụng hình sự khác góp phần có hiệu quả vào cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm trong toàn xã hội.

– Cơ quan có thẩm quyền điều tra vụ án hình sự: Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương. 

Giai đoạn điều tra trong tố tụng hình sự

Giai đoạn điều tra trong tố tụng hình sự

3. Giai đoạn truy tố

3.1 Khái niệm

Quyết định truy tố là giai đoạn thứ ba của hoạt động tố tụng hình sự, trong đó Viện kiểm sát căn cứ vào quy định của pháp luật tố tụng hình sự thực hiện các biện pháp cần thiết để đánh giá toàn diện, khách quan các tài liệu của vụ án (trong đó gồm cả kết luận điều tra và quyết định truy tố) do cơ quan Điều tra cung cấp. Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát ra quyết định: Truy tố bị can trước Tòa kèm theo bản cáo trạng ( kết luận về tội trạng); Trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung hoặc tạm đình chỉ hay đình chỉ vụ án.

Giai đoạn truy tố trong tố tụng hình sự

Giai đoạn truy tố trong tố tụng hình sự

3.2. Ý nghĩa

Giai đoạn truy tố hình sự có chức năng thực hiện các nhiệm vụ cụ thể do luật định, kiểm tra lại tính hợp pháp và có căn cứ của toàn bộ các hành vi tố tụng mà cơ quan Điều tra có thẩm quyền đã áp dụng để bảo đảm cho các quyết định của Viện kiểm sát được chính xác và khách quan góp phần truy cứu trách nhiệm hình sự đúng tội, đúng người và đúng pháp luật.

Thời điểm của giai đoạn này được bắt đầu từ khi Viện kiểm sát nhận được các tài liệu của vụ án hình sự (bao gồm cả kết luận điều tra và đề nghị truy tố) do Cơ quan điều tra chuyển đến và kết thúc bằng việc Viện kiểm sát ra một trong ba loại quyết định sau: 

1) Truy tố bị can trước Tòa án bằng bản cáo trạng (kết luận về tội trạng)

2) Trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung 

3) Đình chỉ hay tạm đình chỉ vụ án hình sự tương ứng.  

– Quyết định truy tố của Viện kiểm sát thông qua bản cáo trạng thể hiện hoạt động chứng minh trên cơ sở các tài liệu của hồ sơ của vụ án (nhất là kết luận điều tra) tính chất lỗi của hành vi phạm tội, lỗi của bị cáo trong việc thực hiện tội phạm để góp phần có hiệu quả trong việc chuẩn bị cho giai đoạn xét xử của Tòa án, loại trừ những thiếu sót hoặc hậu quả tiêu cực tiếp theo có thể xảy ra do việc xét xử thiếu công minh, vô căn cứ và không đúng pháp luật, tránh bỏ lọt tội phạm và làm oan những người vô tội

– Cơ quan có thẩm quyền truy tố: Viện kiểm sát. 

4. Giai đoạn xét xử vụ án hình sự

4.1 Khái niệm

Xét xử vụ án hình sự là giai đoạn thứ tư và cuối cùng, trung tâm và quan trọng nhất của hoạt động tố tụng hình sự, mà trong đó cấp Tòa án có thẩm quyền căn cứ vào các quy định của pháp luật tố tụng hình sự tiến hành: 

1) Áp dụng các biện pháp chuẩn bị cho việc xét xử

2) Đưa vụ án hình sự ra xét xử theo thủ tục sơ thẩm để xem xét về thực chất vụ án, đồng thời trên cơ sở kết quả tranh tụng công khai và dân chủ của hai bên (buộc tội và bào chữa) phán xét về vấn đề tính chất tội phạm của hành vi, có tội hay không có tội của bị cáo (hoặc xét xử vụ án theo thủ tục phúc thẩm – nếu bản án hay quyết định sơ thẩm đã được tuyên và chưa có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng cáo, kháng nghị hoặc kiểm tra tính hợp pháp và có căn cứ của bản án hay quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo trình tự giám đốc thẩm hoặc tái thẩm – nếu bản án hay quyết định đó bị kháng nghị) 

3) Tuyên bản án (quyết định) của Tòa án có hiệu lực pháp luật nhằm giải quyết vấn đề trách nhiệm hình sự một cách công minh và đúng pháp luật, có căn cứ và đảm bảo sức thuyết phục.         

Giai đoạn này được bắt đầu từ khi Tòa án nhận được hồ sơ vụ án hình sự (với quyết định truy tố bị can trước Tòa án kèm theo bản cáo trạng) do Viện kiểm sát chuyển sang và kết thúc bằng một bản án (quyết định) có hiệu lực pháp luật của Tòa án.     

Giai đoạn xét xử trong tố tụng hình sự

Giai đoạn xét xử trong tố tụng hình sự

4.2 Ý nghĩa

– Giai đoạn xét xử có chức năng thực hiện các nhiệm vụ cụ thể do luật định để: 

1) áp dụng các biện pháp tố tụng cần thiết để chuẩn bị cho việc xét xử vụ án tại phiên tòa

2) Xét xử theo thủ tục sơ thẩm (hoặc xét xử theo thủ tục phúc thẩm – nếu bản án hay quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị, hoặc kiểm tra lại tính hợp pháp và có căn cứ của bản án hay quyết định đã có hiệu lực pháp luật – nếu bị kháng nghị) 

3) Tuyên bản án (quyết định) của Tòa án có hiệu lực pháp luật.  

– Xét xử là chức năng quan trọng nhất của Tòa án nói riêng và của toàn bộ quá trình tố tụng hình sự nói chung nhằm áp dụng các biện pháp cần thiết do luật định để kiểm tra lại tính hợp pháp và có căn cứ của toàn bộ các quyết định mà cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát đã thông qua trước khi chuyển vụ án hình sự sang Tòa án, nhằm loại trừ các những hậu quả tiêu cực của các sơ suất, sai lầm hoặc đã bị bỏ lọt trong ba giai đoạn tố tụng hình sự trước đó (khởi tố, điều tra và truy tố), đưa vụ án ra xét xử, hoặc trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung hoặc đình chỉ (hay tạm đình chỉ) vụ án.

– Cơ quan có thẩm quyền xét xử vụ án hình sự: Tòa án.

 

Theo dõi Pháp luật 24h để cập nhật những chia sẻ, phân tích, bình luận về các vấn đề pháp lý mang tính thực tiễn theo quy định của pháp luật hiện hành và những thuận lợi, vướng mắc trong việc áp dụng các quy định của pháp luật vào thực tiễn đời sống xã hội TẠI: https://www.youtube.com/@luatbadinhHN

 

5 comments

Posts Carousel

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

5 Comments

  • fadb7ac24bf156fa4461a8f3fafd6236?s=100&d=mm&r=g
    Alex Holden
    Tháng Hai 27, 2015, 2:52 chiều

    Maecenas dolor, sot donec ipsum diam, pretium gravida nulla maecenas mollis dapibus risus. Nullam tindun pulvinar at interdum eget, suscipit eget felis. Pellentesque est faucibus tincidunt.cubilla gravida.

    REPLY
    • c1cc1e2250b44b4310f4ff55adb0f473?s=100&d=mm&r=g
      Lian Holden@Alex Holden
      Tháng Hai 28, 2015, 8:15 chiều

      Donec ipsum diam, pretium maecenas mollis dapibus risus. Nullam tindun pulvinar at interdum eget, suscipit eget felis. Pellentesque est faucibus tincidunt risus id interdum primis orci cubilla gravida.

      REPLY
    • a31bbbe5874f4dcb8c335923f290963d?s=100&d=mm&r=g
      Linda Gareth@Alex Holden
      Tháng Ba 1, 2015, 8:20 sáng

      Maecenas dolor, sot donec ipsum diam, pretium gravida nulla maecenas mollis dapibus risus. Nullam tindun pulvinar at interdum eget, suscipit eget felis. Pellentesque est faucibus tincidunt.cubilla gravida.

      REPLY
    • cad24bd232021f89d8cbc3bea5e9ed87?s=100&d=mm&r=g
      Heather Dale@Alex Holden
      Tháng Ba 3, 2015, 10:15 sáng

      Donec ipsum diam, pretium maecenas mollis dapibus risus. Nullam tindun pulvinar at interdum eget, suscipit eget felis. Pellentesque est faucibus tincidunt risus id interdum primis orci cubilla gravida.

      REPLY
  • 4c1398992fdd679e66d400feb618547b?s=100&d=mm&r=g
    Debora Hilton
    Tháng Ba 5, 2015, 12:00 chiều

    Maecenas dolor, sot donec ipsum diam, pretium gravida nulla maecenas mollis dapibus risus. Nullam tindun pulvinar at interdum eget, suscipit eget felis. Pellentesque est faucibus tincidunt.cubilla gravida.

    REPLY

Latest Posts

Top Authors

Most Commented

Featured Videos